sobota, 26 kwietnia 2014

Kościół w Blankach

Blanki... Warmia północna...
Do Blanek przyjechałam, aby obejrzeć kościół filialny p.w. św. św. Michała Archanioła i Apolonii.  Wieś założył wójt krajowy Henryk Luter między 1333 a 1342 rokiem, po tym jak okolice zaczęły się zasiedlać na stałe, po odparciu najazdów litewskich na Warmię na początku XIV wieku. Wieś otrzymała przywilej lokacyjny 26 czerwca 1363 przez biskupa Stryprocka, który uposażył również przyszły kościół. Pierwotnie kościół był filią parafii w Żegotach. Obecny kościół zbudowano w I połowie XV wieku i w roku 1437 utworzono tu parafię. W 1565 roku wskutek braku plebanii, Blanki znów stały się filią Żegot i dopiero w 1868 roku odzyskały prawa parafialne. Obecnie kościół jest filią kościoła parafialnego w Żegotach.


 

Świątynia w dolnej części  jest murowana z kamieni polnych różnej wielkości, w górnej z cegły o układzie gotyckim i otynkowana... jest ona typową budowlą salową z dobudówkami: zakrystią od północy, kaplicą (dawniej kaplicą chrzcielną) od południa i wieżą od zachodu.













Wykroje okien i wejść zostały w przeszłości zmienione. Okna świątyni wypełnione są witrażami stałymi.








 Na zewnątrz w zwieńczeniu ścian zauważalny fryz opaskowy wykonany w tynku, zwieńczony profilowanym gzymsem.







Szczyt zachodni, w znacznej mierze przysłonięty wieżą, jest gotycki z ostrołukowymi oknami i blendami. Wieża, w rzucie zbliżonym do kwadratu, z około 1870 roku jest w dolnej części murowana z cegły na kamiennym cokole, w górnej drewniana, przykryta dachem namiotowym z blachy ocynkowanej (dawniej był gont), wykończonym iglicą. Dzwon wieżowy, gotycki,  pochodzi z XV wieku.







Ołtarz główny barokowy z około 1720 roku o bujnej dekoracji akantowo - wstęgowej, z rzeźbami Matki Boskiej z Dzieciątkiem, św. św. Józefa, Joachima, Anny z Matką Bożą, a w zwieńczeniu św. Jana Nepomucena. Ołtarz zdobią również  obrazy: św. Michała Archanioła oraz św. Apolonii.
Dowiedziałam się od mieszkanki Blanek, że złocenia ołtarza sfinansował ówczesny proboszcz August Lingnau, żyjący w latach 1862 - 1935, ale zażyczył sobie, aby jego grób był dokładnie naprzeciwko ołtarza, aby po śmierci mógł sycić oczy jego pięknem.








Ołtarze boczne rokokowe z II połowy XVIII wieku: w lewym znajduje się stary obraz Ukrzyżowania.








Ambona wczesnobarokowa z około 1660 roku, częściowo przekształcona w II połowie XIX wieku ma  na parapecie malowane sceny ze Starego Testamentu, a w zaplecku Chrystusa Dobrego Pasterza.






Chór muzyczny pochodzi z II połowy XVII wieku,  na parapecie malowane postacie muzykujących aniołów. Prospekt organowy późnobarokowy z  XVIII wieku.




Nawę, zakrystię oraz kaplicę przykrywa nowy płaski strop deskowy, który w roku 1964 zyskał współczesną polichromię. Dokoła nawy, jak i przy ołtarzach zauważyłam również wielobarwny fryz.
Wnętrze świątyni jest dość mroczne, ma to związek z niewielkim oknami oświetlającymi nawę. Tworzy to niesamowity klimat... sprzyja kontemplacji i modlitwie, natomiast nie sprzyja... fotografom :)



Źródło: Tadeusz Chrzanowski "Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii"

piątek, 25 kwietnia 2014

Kościół w Kłębowie

Kłębowo... Warmia północna... Lidzbarczanom kojarzy się głównie z pięknym kiedyś jeziorem (prawidłowa nazwa Symsar) chociaż i dzisiaj jest wielu amatorów letniego tam wypoczynku... ale to wieś... cicha i spokojna, która przywilej lokacyjny otrzymała w roku 1348 od biskupa Hermana z Pragi.  Przewidziano w nim również uposażenie kościoła. Przejeżdżam koło niej dwa razy w tygodniu  jadąc do szkoły w Żegotach, tzn. mijam ją jakiś kilometr od głównej szosy. Nigdy nie było czasu, aby tam zajrzeć... Pojechałam w końcu specjalnie, aby przyjrzeć się Kościołowi parafialnemu p.w. św. Małgorzaty.







Został on zbudowany prawdopodobnie w II połowie XIV wieku. W 1577 roku biskup Marcin Kromer osadził w nim proboszcza, a w 1581 roku dokonał konsekracji. Świątynię w przeszłości odnawiano dwukrotnie  w 1645 i w 1841 roku.
Kościół  jest murowany z kamienia z użyciem cegły w różnych częściach ścian i otynkowany. Ma plan wydłużonego prostokąta, z kruchtą od południa, zakrystią od północy i wieżą dzwonną od zachodu.










Nad drzwiami zakrystii widnieje tablica upamiętniająca 650 lecie kościoła św. Małgorzaty.





Surową bryłę o oknach nieco powiększonych w dobie baroku ożywiają szczyty: wschodni w tradycjach gotyckich zbudowany prawdopodobnie w roku 1645 (data ta widnieje na chorągiewce) jest trójkątny z trzema sterczynami, gdzie najwyższa pełni rolę sygnaturki.















Zachodni  zaś przysłonięty wieżą jest gotycki, schodkowy z blendami i sterczynami. Z jednej strony podparty jest przyporą.





Drewniana, smukła wieża została dobudowana w 1759 roku. Jest konstrukcji słupowej, ma ściany lekko zwężające się ku górze i oszalowane deskami.

 





 Wieńczy ją ośmioboczna szeroka izbica z mieczami i ozdobnie wycinanymi od dołu deskami. 





 Nakryta jest smukłą lekko u dołu zaklęśniętą iglicą gontową.





 Wnętrze nakrywa drewniany strop płaski, polichromowany.





Ołtarz główny neogotycki, skromny w zdobienia, z II połowy XIX wieku, z niewielkim  krucyfiksem z I połowy XVI wieku oraz  rzeźbą Chrystusa, a po bokach św. św. Piotrem i Pawłem.






Neogotyckie są dwa ołtarze boczne: prawy z obrazem św. Mikołaja...




lewy z  obrazem Matki Bożej Bolesnej.





Niedaleko ołtarza barokowy obraz z XVIII wieku przedstawiający św. Małgorzatę




Ambona i chór muzyczny również neogotyckie z połowy XIX wieku.













Po prawej stronie, niedaleko ołtarza stoi przecudnej urody chrzcielnica późnobarokowa z około połowy XVIII wieku...



natomiast w  kruchcie pod wieżą kropielnica granitowa.




W tylnej części nawy dwa bliźniacze, barokowe konfesjonały.




 Wokół kościoła pozostałości  neogotyckiego ogrodzenia, w którego narożach stoją dwie barokowe murowane kapliczki (od południowego wschodu i południowego zachodu). Wewnątrz tych kapliczek ustawiono nowsze figurki świętych...








Jedna z tych kapliczek jest cudnie pochylona, potęguje ona i tak niesamowity klimat tego miejsca. 






Źródło: Tadeusz Chrzanowski "Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii"