niedziela, 15 czerwca 2014

Kościół w Żegotach

Żegoty... Warmia północna ... kościół p.w. Jana Laterańskiego...






Wieś założona w latach 1333 - 1342 przez Henryka Lutra, wójta warmińskiego, zatwierdzenie przywileju lokacyjnego uzyskała w roku 1358 z rąk biskupa Jana  Stryprocka. Najwcześniejsze informacje o miejscowym proboszczu pochodzą  z roku 1375. Pierwszy kościół zbudowany był w XIV wieku, ale w wieku XVI  uległ spaleniu. Świątynię szybko odbudowano i w 1606 roku został poświęcony przez biskupa Szymona Rudnickiego. Na początku XX wieku poważnie zagrożoną budowlę rozebrano i zastąpiono okazałym neogotyckim kościołem p.w. św. Jana Laterańskiego, wzniesionym w latach 1909 - 1910 i konsekrowanym przez biskupa Augustyna Bludau.
Jest to murowana z czerwonej cegły trójnawowa hala z wyodrębnionym prezbiterium i wieżą.




Na wielokątnej wieżyczce na sygnaturkę była kiedyś, pochodząca z poprzedniej świątyni, chorągiewka z datą 1515, ale niestety już jej nie ma. Zastąpił ją metalowy krzyż. Sama wieżyczka jest konstrukcji metalowej i zakończona jest ostrym daszkiem.







Kościół  posiada niewiele zdobień, ale na uwagę zasługują blendy z jednej i drugiej strony prezbiterium i  zachodniej ścianie świątyni oraz dość gęsto rozmieszczone dwustopniowe przypory okalające  budowlę...












 okna wypełnione dwułuczem...




  oraz kilka ceglanych sterczyn...





Wnętrze nakryte jest  sklepieniem żebrowym, a jego wyposażenie ma w większości  neogotycki charakter i tworzy jednolitą stylowo całość. Miejscowi powiadają, że jeszcze 20 lat temu sklepienie pokryte było pięknymi polichromiami, ale niestety zostały zamalowane na biało...








Ołtarz pochodzący z roku 1912 nawiązuje swym charakterem do ołtarza z fary w Lidzbarku Warmińskim.  





Ambona również neogotycka, bardzo oszczędna w zdobienia.






Na uwagę zasługują obiekty, które  przetrwały z poprzedniej budowli m.in. barokowy krucyfiks z końca XVII wieku znajdujący się w południowej nawie bocznej. Jest wyjątkowej urody... a o jego pięknie i unikalnym charakterze stanowi to, że opleciony jest wieńcem z winnymi gronami, w którym wplecione są Narzędzia Męki.








Kościół otacza neogotyckie ogrodzenie  z bramkami wejściowymi...




i czterema narożnymi kaplicami, co jest wyraźnym, choć bardzo późnym nawiązaniem do tradycji odpustowych kościołów warmińskich.











W dwóch z owych kaplic znajdują się ludowo - barokowe rzeźby: Matka Boska z Dzieciątkiem i św. Józef.

Kościół widoczny jest z już za Klutajnami, jadąc z Lidzbarka Warmińskiego w kierunku Jezioran, i pięknie się prezentuje w porannym słońcu, gdy jadę dwa razy w tygodniu do miejscowej szkoły. Jest jednym z piękniejszych, które do tej pory widziałam na Warmii, myślę, że ma to może związek z miejscem, które szczególnie lubię...

Źródło: Tadeusz Chrzanowski "Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii"

sobota, 31 maja 2014

Kościół w Różynce

Różynka (Gmina Świątki)... północna Warmia...  wieś założona przez wójta krajowego Brunona Lutra, którą zatwierdził  biskup Jan Stryprock w roku 1359, jednocześnie uposażając kościół. Niestety, ale nie ma żadnych informacji o kościele, który wybudowano w XIV wieku. Pierwsze o nim wzmianki pochodzą z roku 1597. Obecna świątynia powstała w 1604 roku, którą dwa lata później konsekrował ją biskup Szymon Rudnicki. Pomimo późnej daty powstania kościół realizuje w pełni gotycki program warmińskiego kościoła wiejskiego. W roku 1915 Różynka, która od roku 1597 była filią Kwiecewa, stała się samodzielną parafią.




Świątynia jest budowlą salową z przybudówkami, murowana jest z cegły o układzie blokowym, otynkowana tylko we wnętrzu. Okna w korpusie zamknięte odcinkowo.





W zwieńczeniu ścian biegnie otynkowany fryz opaskowy.






Szczyt wschodni schodkowy z lizeno - sterczynami, dzielony jest na trzy strefy fryzami opaskowymi, ma też w poszczególnych  strefach wnęki zamknięte półkoliście lub ostrołukowymi dwułuczami. Na szczycie widoczna jest sygnaturka z dzwoneczkiem, a ponad nią krzyż.






Ściana zachodnia  z blendami i szczytem o analogicznym układzie  przesłonięta jest wieżą.







 Wieża kościoła pochodzi z wieku XVIII. Jest drewniana o konstrukcji słupowej, ze ścianami lekko zwężającymi się ku górze,  nakryta gontowym dachem namiotowym przechodzącym w iglicę.









W 1912 roku dobudowano do kościoła nowe wieloboczne prezbiterium. Umieszczono w nim ostrołukowe okna,  jest też ze wszystkich stron podparte skarpami. Od strony południowej dołączono też nową zakrystię...









oraz kruchtę z profilowanym wejściem, dwułuczowymi blendami oraz sterczynowym szczytem.







Kościół otoczony jest starym cmentarzem oraz starodrzewiem.






 Całość tworzy niesamowity klimat, który z pewnością warto obejrzeć :)

Jak można się spodziewać wnętrza nie widziałam... Mam jednakże nadzieje, że będzie mi to dane, a wtedy wrócę do tematu...

Źródło: Tadeusz Chrzanowski "Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii"

niedziela, 18 maja 2014

Kościół w Kraszewie

Kraszewo... Warmia północna... tysiące razy przejeżdżamy przez tę wieś jadąc do  i z Olsztyna... mało kto się zatrzymuje... Ja się zatrzymałam, aby sfotografować kościół parafialny p.w. św. Elżbiety.





Sama wieś otrzymała akt lokacyjny z rąk biskupa Jana Stryprocka w roku 1359. Wiadomo jednakże jest, że istniała już wcześniej, jak i istniał też kościół, skoro wzmiankowany był miejscowy proboszcz w roku 1345. Kościół niestety w roku 1651 został spalony, a następnie odbudowany, a w 1718 roku powiększony ku wschodowi przez dobudowę prezbiterium.  W 1858 roku rozebrano drewnianą wieżę, a dwa lata później przedłużono kościół ku zachodowi, wznosząc neogotycką wieżę.






Ten gotycki kościół utracił, wskutek wielokrotnych przebudów, swój pierwotny charakter i oszpecony został niezgodną z jego charakterem wieżą.  Malowniczo prezentuje się jedynie od wschodu dzięki wielobocznemu, bogato rozczłonkowanemu prezbiterium, w którym  występuje rząd odcinkowo zamkniętych okien oraz wnęk, w których znajdowały się kiedyś późnobarokowe rzeźby z XVIII wieku przeniesione obecnie do wnętrza kościoła. Czytając wcześniej opracowanie Tadeusza Chrzanowskiego, pobiegłam w kierunku prezbiterium, aby je zobaczyć i wydałam jęk rozczarowania, że ich tam nie ma. Po rozmowie z kościelnym dowiedziałam się, że ze względów bezpieczeństwa i ochrony jest im tam lepiej. Pozostały więc jedynie puste wnęki... jakieś smutne...





Na dachu nawy znajduje się wieżyczka na sygnaturkę, wieńczona iglicą. Również wieżę wieńczy zbliżony do iglicy hełm ostrosłupowy.






Wewnątrz w nawie znajduje się strop z 1861 roku, a wieloboczne zamknięte prezbiterium nakryte jest sklepieniem kolebkowym z lunetami.









W prezbiterium znajduje się polichromia ścienna wykonana w roku 1726 przez Macieja Mejera. Na sklepieniu widnieje scena koronacji N.P. Maryi. Ołtarz główny rokokowo - klasycystyczny, podobnie jak boczne wykonany był zapewne przez Chrystiana Bernarda Schultza około 1800 roku. Znajdują się na nim rzeźby personifikujące Wiarę i Nadzieję oraz obrazy z II połowy XIX wieku.



W polu środkowym widzimy św. Elżbietę, zaś w górnej kondygnacji Chrystusa.




W ołtarzach bocznych widnieją obrazy późniejsze: lewy z roku 1887 - wyobrażenie św. Rocha






prawy zaś z roku 1875 -  wyobrażenie N.P.Maryi Niepokalanie Poczętej.




Ambona skromna, klasycystyczna, zwieńczona figurą Mojżesza z tablicami przykazań.








Chór muzyczny, późnobarokowy z około połowy XVIII wieku. Na parapecie przepiękne malowane postaci Jezusa i N.P Maryi, czterech Ojców Kościoła oraz św. św. Piotra i Pawła. Z tego samego czasu pochodzi prospekt organowy, który kiedyś zwieńczony był krucyfiksem. Sam krucyfiks znalazł obecnie inne miejsce - jest przy wejściu po lewej stronie kościoła.







Największą obok ołtarza ozdobą są figury, zabrane z zewnętrznego prezbiterium  i dumnie stojące, chociaż właściwie wiszące,  po obu stronach kościoła...





Matka Boska Niepokalanie Poczęta...



Święty Roch, czyli patron lekarzy, aptekarzy, szpitali, który również jest patronem chroniącym od zarazy... 




Święty Mikołaj, czyli patron m. in. dzieci, marynarzy, pielgrzymów i podróżnych...



Święty Jakub?, czyli patron m.in. pielgrzymów, żebraków, robotników...



Bliżej niezidentyfikowana postać...

oraz 



Po lewej stronie kościoła ukrzyżowany Chrystus z Matką Boską Bolejąca oraz dwoma Rzymianami...

Byłam pod wielkim wrażeniem tego kościoła, może nieatrakcyjnego architektonicznie, ale za to dość dobrze utrzymanego, a przede wszystkim skrywającego wspaniałe zabytki sztuki snycerskiej.
Warto tam zajechać i popatrzeć...

Źródło: Tadeusz Chrzanowski "Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii"