Kościół w Żegotach

Żegoty... Warmia północna ... kościół p.w. Jana Laterańskiego...

Wieś założona w latach 1333 - 1342 przez Henryka Lutra, wójta warmińskiego, zatwierdzenie przywileju lokacyjnego uzyskała w roku 1358 z rąk biskupa Jana  Stryprocka. Najwcześniejsze informacje o miejscowym proboszczu pochodzą  z roku 1375. Pierwszy kościół zbudowany był w XIV wieku, ale w wieku XVI  uległ spaleniu. Świątynię szybko odbudowano i w 1606 roku został poświęcony przez biskupa Szymona Rudnickiego. Na początku XX wieku poważnie zagrożoną budowlę rozebrano i zastąpiono okazałym neogotyckim kościołem p.w. św. Jana Laterańskiego, wzniesionym w latach 1909 - 1910 i konsekrowanym przez biskupa Augustyna Bludau.
Jest to murowana z czerwonej cegły trójnawowa hala z wyodrębnionym prezbiterium i wieżą.

Na wielokątnej wieżyczce na sygnaturkę była kiedyś, pochodząca z poprzedniej świątyni, chorągiewka z datą 1515, ale niestety już jej nie ma. Zastąpił ją metalowy krzyż. Sama wieżyczka jest konstrukcji metalowej i zakończona jest ostrym daszkiem.

Kościół  posiada niewiele zdobień, ale na uwagę zasługują blendy z jednej i drugiej strony prezbiterium i  zachodniej ścianie świątyni oraz dość gęsto rozmieszczone dwustopniowe przypory okalające  budowlę...

 okna wypełnione dwułuczem...

  oraz kilka ceglanych sterczyn...

Wnętrze nakryte jest  sklepieniem żebrowym, a jego wyposażenie ma w większości  neogotycki charakter i tworzy jednolitą stylowo całość. Miejscowi powiadają, że jeszcze 20 lat temu sklepienie pokryte było pięknymi polichromiami, ale niestety zostały zamalowane na biało...

Ołtarz pochodzący z roku 1912 nawiązuje swym charakterem do ołtarza z fary w Lidzbarku Warmińskim.  

Ambona również neogotycka, bardzo oszczędna w zdobienia.

Na uwagę zasługują obiekty, które  przetrwały z poprzedniej budowli m.in. barokowy krucyfiks z końca XVII wieku znajdujący się w południowej nawie bocznej. Jest wyjątkowej urody... a o jego pięknie i unikalnym charakterze stanowi to, że opleciony jest wieńcem z winnymi gronami, w którym wplecione są Narzędzia Męki.

Kościół otacza neogotyckie ogrodzenie  z bramkami wejściowymi...

i czterema narożnymi kaplicami, co jest wyraźnym, choć bardzo późnym nawiązaniem do tradycji odpustowych kościołów warmińskich.

W dwóch z owych kaplic znajdują się ludowo - barokowe rzeźby: Matka Boska z Dzieciątkiem i św. Józef.

Kościół widoczny jest z już za Klutajnami, jadąc z Lidzbarka Warmińskiego w kierunku Jezioran, i pięknie się prezentuje w porannym słońcu, gdy jadę dwa razy w tygodniu do miejscowej szkoły. Jest jednym z piękniejszych, które do tej pory widziałam na Warmii, myślę, że ma to może związek z miejscem, które szczególnie lubię...

Źródło: Tadeusz Chrzanowski "Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii"