Kościół w Dywitach

Dywity (niem. Diwitten)... Warmia południowa... kościół parafialny pod wezwaniem Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza...

Nazwa wsi pochodzi od słowa - Dywitzen, co w języku Warmów (pruskiego plemienia), znaczy - Góra Boga. Wieś wzmiankowana w roku 1354, lokowana zaś w 1366 i do roku 1772 należała do kapituły warmińskiej. Mocno ucierpiała w czasie wojen w XV i XVI wieku jak i klęsk głodu, która zdziesiątkowała ludność.  W roku 1688 odnowiono lokację, a w roku 1765 lokacja została nadana po raz trzeci na prośbę sołtysa Jana Kurowskiego.  

Pierwsze wzmianki o parafii i stojącej tu świątyni pod wezwaniem Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza, pochodzą z roku 1366, ale po tej średniowiecznej budowli (prawdopodobnie drewnianej) w zasadzie nie ma śladu, oprócz pozostawionych czterech dolnych kondygnacji wieży, kiedy to kościół przebudowano w cegle u schyłku wieku XV lub na początku XVI. W roku 1893 rozebrano go i w latach 1894 - 1897, w miejscu średniowiecznego, zbudowano nowy - neogotycki według projektu Fritza Heitmanna z Królewca. Budowę kościoła sfinansowali katolicy z Dywit, co dowodzi o ich zamożności. 25 października 1897 roku świątynię konsekrował  biskup sufragan Adolf Namszanowski pod tym samym wezwaniem. 

Jest to budowla orientowana, trójnawowa, zbudowana z cegły na kamiennej podmurówce. Od zachodu góruje wieża o sześciu kondygnacjach, zaznaczonych otynkowanym fryzem opaskowym w dolnych partiach i  przykryta dachem siodłowym. Ciekawostką jest fakt, że każda z czterech górnych kondygnacji jest cofnięta w stosunku do poprzedniej, przez co wieża, niczym piramida, zwęża się ku górze.

Ozdobiona jest blendami zakończonymi ostrołukiem, bliźnimi półkolistymi oraz dwułuczowymi.

W niszy blendy stoi rzeźba Najświętszego Serca Pana Jezusa.

Powyżej są okna w oprawie schodkowej, zamknięte ostrołukiem, a w zwieńczeniu kątowo ustawione lizeno - sterczyny oraz wąskie blendy.

 Na samym szczycie, od przodu czterometrowy krzyż, a od tyłu chorągiewka z datą 1894.

Główne wejście zamknięte ostrołukiem, ze szczytem schodkowym i dwoma ustawionymi kątowo lizeno - sterczynami.

Nad wejściem w wąskiej niszy jest ceglany krzyż.

Od wschodu  prosto zamknięte prezbiterium z schodkowymi przyporami po bokach, fryzami opaskowymi oraz licznymi blendami, na szczycie zaś sterczynami.

Korpus również bogaty jest w blendy, tynkowane wnęki oraz różnego rodzaju sterczyny.

Okna wzdłuż nawy rozmieszczone  naprzemiennie z przyporami, w oprawie tynkowanej, ostrołukowo zamknięte. Wzdłuż całego korpusu biegną aż trzy pasy tynkowanego fryzu.

Od strony północnej oraz zachodniej dobudowane są kruchty również z ozdobnym szczytem, przyporami po bokach oraz ostrołukowym, otynkowanym wejściem.

Do wnętrza kościoła, przez zamkniętą kratę, zajrzałam jedynie okiem mego obiektywu. Wyposażenie kościoła jest jednolite stylowo wykonane w duchu neogotyckim. Nawa przykryta  jest sklepieniem gwiaździstym, sześcioramiennym.

W ołtarzu głównym znajduje się obraz Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny oraz rzeźby apostołów.

Ambona zaś wykonana została pod koniec XIX wieku.

Do naw bocznych zajrzeć nie mogłam... nie widziałam też prospektu organowego oraz samych organów z XIX wieku, ponieważ kościół był zamknięty. Mam jednakże nadzieję, że pewnego dnia uda mi się nadrobić zaległości, a wtedy uzupełnię opis i okraszę go fotografiami.
Kościół w Dywitach znajduje się ok. 6 kilometrów na północ od Olsztyna, jadąc w kierunku Lidzbarka Warmińskiego. Nie sposób go nie zauważyć...


Mariola Adela Karpowicz

Źródła:

Przewodnik po zabytkowych kościołach południowej Warmii, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 1973
Piotr Skurzyński, Warmia i polskie Dolne Prusy, Wydawnictwo Region, Gdynia 2012
Praca zbiorowa, Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, tom I, Święta Warmia, Kuria Metropolitarna Archidiecezji Warmińskiej, Olsztyn 1999
Ferdinand von Quast, Widoki z Warmii, Historischer Verein fur Ermland, Muzeum Warmii i Mazur, Munster/Olsztyn 2006