Kościół w Bieniewie

Bieniewo...  Warmia Północna....urokliwa wieś na trasie wiodącej do Lubomina... po lewej stronie drogi na niewielkim wzniesieniu stoi kościół parafialny p.w. św.św. Marii Magdaleny i Rocha.

Wzmianki o pierwszym proboszczu umieszczone są w dokumencie z roku 1364. Kolejny kościół konsekrowany  był w 1580 roku, ale spłonął w 1697. Obecny wybudowano na początku XVIII wieku, z tym, że wiadomo jest, że  przyziemie wieży pochodzi z roku 1722. Niestety, ale w 1784 roku  kościół częściowo  rozebrano i dopiero w roku 1797 odbudowano według projektu Ernesta Masuhra. 

 

W roku 1850 została nadbudowana wieża według projektu arch. Gundela.

Nad portalem jest ciekawy detal, a mianowicie dekoracyjny układ cegły, przez co powstał swoisty fryz okalający wieżę, która zyskała przez to na urodzie...

Sama budowla jest murowana z cegły o wydłużonym rzucie salowym, z kruchtą od południa, zakrystią od północy oraz wieżą od zachodu. Nie posiada wyraźnych cech jednego stylu... tradycje baroku oraz skromne elementy klasycyzmu stapiają się w dość prowincjonalną całość.

Nad szczytem wschodnim nadbudowana jest wieżyczka na sygnaturkę z dzwonowatym daszkiem i zwieńczeniem w kształcie wyciętego z blachy kogutka.

Oczywiście do środka nie weszłam, bo kościółek był zamknięty na amen. Witraże w oknach zachęcają, aby tam zajrzeć....

 Opracowanie więc nie jest pełne. Mam jednakże nadzieję, że kiedyś będzie okazja, aby nadrobić tę zaległość, a  wtedy wrócę tu, aby dopisać resztę :)

Źródło: Tadeusz Chrzanowski "Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii"

Kościół w Lubominie

Lubomino... Warmia północna... kościół parafialny p.w. św. Katarzyny.
Wieś dwukrotnie lokowana przez biskupa Eberharda z Nysy (tego samego co lokował Lidzbark Warmiński) w roku 1308 i 1320. W drugim dokumencie wspominany był już kościół parafialny p.w. św. Katarzyny, a proboszcz z Lubomina wzmiankowany był w 1316 roku. Pierwsza budowla była zapewne drewniana, którą zastąpiono obecną wzniesioną w latach około 1340 - 1370. Wieża wzniesiona była wówczas tylko w dolnej kondygnacji. Nadbudowaną ją w dwóch etapach: przed połową XV wieku oraz około roku 1480.  W 1807 roku kościół strawił pożar, ocalały jedynie mury obwodowe. Odbudowano go w latach następnych,  konsekrowany został w roku 1875 przez biskupa Filipa Krementza. W 1922 roku świątynia doczekała się gruntownego odnowienia.

Ten gotycki kościół należy do okazalszych wiejskich świątyń na Warmii. Zachwyca techniką wykonania, detalem i dekoracją. Murowany jest on z cegły o układzie wendyjskim

z użyciem zendrówki (cegieł mocno wypalonych, aż do granicy zeszklenia, o powierzchni znacznie ciemniejszej i błyszczącej) w regularnym układzie, a jedynie wyższe kondygnacje wieży wykazują układ zwany gotyckim 

Kościół w Lubominie mimo znacznych rozmiarów jest typową dla Warmii budowlą  typu salowego o wydłużonym rzucie korpusu, przybudówkami: zakrystią od północy, kruchtą od południa i wieżą od zachodu. Naroża ujęte są skarpami przechodzące w kątowe lizeny, a następnie sterczyny o charakterze pinakli (podobnie jak w Ornecie), a ściany dzielone są na przemian oknami i ostrołukowymi blendami (okna te zostały po 1807 roku powiększone, natomiast od północy nie było ich wcale), a górą przebiega tynkowany fryz opaskowy.

Po pożarze w roku 1807 w czasie odbudowy wystawiono na kalenicy dachu wieżyczkę na sygnaturkę.

Portale tego kościoła są ostrołukowe, a od kruchty uzupełnione blendami oraz sterczynami u szczytu.

Wieżę na poszczególne kondygnacje dzielą fryzy opaskowe, a ożywiają blendy ostrołukowe, w większości zamknięte dwułuczami, a w najwyższej kondygnacji znajdują się blendy mieszczące dwudzielne okna oraz analogicznie ukształtowane wnęki.

Wnętrze nakrywa strop płaski. Ołtarz główny późnobarokowy pochodzi z 1721 roku, wzbogacony  staraniem biskupa Adama Grabowskiego w roku 1746 i  uzupełniony w roku 1816. Posiada on faliście ukształtowane retabulum (ołtarz szafiasty) o dwu kondygnacjach, z rzeźbami św.św. Piotra i Pawła, Magdaleny i Doroty, w górnej kondygnacji św.św. Rocha, Izydora, Mikołaja z Mirra i Wawrzyńca oraz w zwieńczeniu popiersie Boga Ojca. Na ołtarzu widnieją również obrazy: Ukrzyżowania i Przemienienia Pańskiego, które pochodzą z około połowy XIX wieku.

Ambona, natomiast jest późnoklasycystyczna, a wykonana została w pracowni Biereichela w roku 1815. Na baldachimie zauważyć można figurę Mojżesza z tablicami przykazań.

Chór muzyczny oraz prospekt organowy są neobarokowe z około połowy XIX wieku.

W kruchcie znajduje się granitowa kropielnica pochodząca prawdopodobnie z wieku XIV.

Kościół otoczony jest  murem ceglanym, który we fragmentach zachował cechy gotyckie.

Niewątpliwe warto zatrzymać się w Lubominie i popatrzeć na ten bardzo interesujący obiekt sztuki sakralnej. Czytając opracowanie  o tym zabytku już wiem, że wrócę do niego, aby uzupełnić fotografie oraz  wiadomości....

Źródło: Tadeusz Chrzanowski "Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii" http://pl.wikipedia.org/wiki/W%C4%85tek_%28architektura%29

Kościół w Kwiecewie

Kwiecewo (niem. Queetz)... Warmia północna...  Kościół p.w. św. Jakuba Starszego...

Wieś założył wójt warmiński Herman Luter między rokiem 1333 a 1334, ale dopiero w 1372 roku lokację zatwierdził biskup Jan Stryprock. W dokumencie zapisano też, że istniał  tu wówczas kościół parafialny. W 1580 rok świątynia doczekała się ponownej konsekracji, której dokonał biskup Marcin Kromer. Obecną  zbudowano nieco później, bo w latach  1692 - 1693, a konsekracja  odbyła się  w roku 1699 przez  biskupa Andrzeja Załuskiego.

Jest to kościół orientowany, typu salowego o skromnych cechach barokowych.  Zbudowano jest z cegły na podmurówce kamiennej. Ozdobniejszym elementem jest ściana wschodnia z pustymi obecnie niszami, gdzie stały kiedyś figury św. Jana Ewangelisty oraz Matki Boskiej Bolesnej, utrzymane w tradycji barokowej, mimo, że wykonane w połowie XIX w.

Wieżę dobudowano dopiero w 1862 roku w dwóch stylach: dolna kondygnacja wraz z portalem ma cechy późnego klasycyzmu, natomiast górna ze smukłymi blendami zakończonymi półkoliście z niewielkimi oknami i  falistym szczytem nawiązuje raczej do warmińskiego baroku. W części środkowej szczytu, z obu stron, zegary  wymagające  pilnej renowacji.

Okna budowli rozmieszczone wzdłuż korpusu niewielkie, otynkowane w obramieniach i zakończone łukiem odcinkowym.

 

Wnętrze świątyni z niskim, płaskim stropem, ma wystrój późnobarokowy. Ołtarz główny powstał w połowie XVIII wieku. Zawiera on rzeźby św. św. Piotra i Pawła oraz świętego Jakuba Starszego i  opatrzony jest datą 1750.

Z pierwszej połowy XIX wieku pochodzą: ambona, prospekt organowy i chór muzyczny. Na parapecie chóru znajduje się XVII -  wieczna płaskorzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem.

Oczywiście kościół był zamknięty, zdjęcie wnętrza wykonałam przez zamkniętą kratę.
Świątynia usytuowana jest na wzniesieniu pośrodku wsi, przy samej drodze prowadzącej z Dobrego Miasta do Świątek. Otaczają ja cztery kapliczki późnoklasycystyczne wykonane prawdopodobnie w roku 1862  oraz brama nosząca cechy barokowe.

Kościół otaczają również stare drzewa oraz cmentarz, z wieloma wiekowymi krzyżami, potęgującymi niesamowity klimat tego miejsca...

Mariola Adela Karpowicz

Źródła:
Przewodnik po zabytkowych kościołach Południowej Warmii. Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne

Piotr Skurzyński, Warmia i polskie Dolne Prusy.  Gdynia, Wydawnictwo Region

Kościół we Wrzesinie

Wrzesina (niem. Alt Schönenberg)... Warmia południowa... kościół p.w. św. Marii Magdaleny...

Urokliwa wieś w południowej Warmii, kilkanaście kilometrów od Olsztyna. Lokację wsi datuje się na rok 1352, a otrzymała ją od Kapituły Warmińskiej. Nie ma żadnych informacji na temat wybudowanego  pierwszego kościoła. Obecny jest późnogotycki, konsekrowany w 1500 roku przez biskupa pomocniczego Jana Wilde ku czci św. Marii Magdaleny.  Kościół był częściowo zniszczony w trakcie działań wojennych, prowadzonych pod koniec XVII wieku, w kolejnych latach remontowany. Częściowo drewniana wieża  zbudowana została na początku XVIII wieku.  Kościół ponownie wyremontowano w końcu XIX wieku, a w latach 30 - tych XX wieku  przebudowano i powiększono, przywracając budowli gotycki charakter. Z tego okresu pochodzi też kruchta południowa.

Jest to kościół orientowany, późnogotycki, salowy, jednonawowy.  Zbudowano go z cegły, na wysokiej podmurówce z  łamanego kamienia polnego.

Od strony wschodniej przylega prezbiterium, wzniesione na planie prostokąta.

Na schodkowym szczycie widoczne podwójne blendy zakończone ostrołukiem.

Poniżej ściana bez ozdób na której wisi duży drewniany krzyż.

Wschodni  schodkowy szczyt nawy zakończony jest wieżyczką na sygnaturkę,

 a zdobią go podwójne blendy, w większości przecięte poziomym fryzem i zakończone ostrołukiem.

Po stronie zachodniej znajduje się kwadratowa wieża, w przyziemiu wykonana z kamieni polnych, wyżej drewniana o konstrukcji słupowej, oszalowana deskami, a wieńczy ją smukła iglica gontowa z chorągiewką na której widnieje data 1870.

Okna w stylu gotyckim, niewielkie, rzadko rozmieszczone, ozdobione pięknym kamiennym maswerkiem.

Wejście główne otynkowane, z wmurowanymi kamieniami polnymi, uformowane w ostrołuk.

Nawę przykrywa przepiękne drewniane sklepienie na łuku koszowym  pokryte XVIII wieczną polichromią, fryzem konserwowanym w 1930 roku.

Barokowy ołtarz główny z XVIII wieku z obrazem św. Marii Magdaleny (1772) wykonany został przez Macieja Meyera, tego samego co malował polichromie w Świętej Lipce. Po bokach rzeźby świętych: Piotra i Jakuba Starszego oraz świętej Barbary i świętej Katarzyny.
Ołtarze boczne również barokowe... prawy  z obrazem Matki Boskiej Różańcowej, lewy z obrazami św. Apolonii oraz św. Józefa z Dzieciątkiem. 

Po lewej stronie kościoła znajduje się barokowa ambona, przecudnej urody...

Sama świątynia położona jest na prawo od drogi jadąc z Olsztyna w kierunku Łukty. Z pewnością warto do niej zajrzeć...

  

Źródła: Przewodnik po zabytkowych kościołach południowej Warmii