Kochanówka... Warmia północna... Kościół parafialny p.w. św.Wawrzyńca... Wieś założona między rokiem 1333 a 1342 przez wójta warmińskiego Henryka Lutra, lokowana zaś w roku 1362 przez biskupa Jana Stryprocka. W tym samym roku uposażono również kościół, którego budowę rozpoczęto na przełomie XIV i XV wieku, a w 1408 roku wzmiankowany był już miejscowy proboszcz. W roku 1565 kościół był bliski ruiny, toteż wkrótce odnowiono go i ponownie został konsekrowany przez biskupa Marcina Kromera w 1580 roku. Niedługo potem uległ spaleniu i ponownie odbudowany i konsekrowany w roku 1608, tym razem przez biskupa Szymona Rudnickiego. Ówczesny kościół przetrwał do roku 1911, w którym go rozebrano i do roku 1918 wzniesiono obecny, który konsekrował biskup Augustyn Bludau w roku 1925.
Ta okazała neogotycka budowla usytuowana jest na południowym skraju wsi i góruje pośród łagodnych wzniesień morenowych.
Świątynia jest pseudobazyliką (nawa główna wyższa od bocznych, ale nie mająca własnego oświetlenia), jest trójnawowa z wydzielonym prezbiterium oraz sklepieniami krzyżowo - żebrowymi.
Budynek murowany jest z cegły i nietynkowany. Posiada on od zachodu wieżę zwieńczoną wysokimi, ściętymi szczytami oraz stromym dachem naczółkowym.
Pod prezbiterium, które wznosi się nad stokiem, znajduje się krypta, ostatnio odrestaurowana wysiłkiem mieszkańców wioski. Samo prezbiterium jest wieloboczne, bogato rozczłonkowane, posiada ozdobne okna wypełnione a`la maswerkiem, przypory, (jak i cała budowla) oraz otynkowaną opaskę pod gzymsem.
Na szczególną uwagę zasługują ozdoby w postaci różnych rozmiarów blend (wskazujących na fantazję architekta) umieszczonych jako wypełnienie ścian z każdej strony budowli
oraz witrażowe okna wypełnione dwułuczem, z mini ceglanym maswerkiem, w oprawie neogotyckiej i oczywiście w towarzystwie blend.
Na dachu prezbiterium znajduje się maleńka dzwonnica, w której umieszczono dzwon niewielkiej wielkości.
Wokół kościoła znajdował się pierwotnie cmentarz, po którym zachowały się pojedyncze mogiły.
Wewnątrz świątyni zachowało się szereg zabytkowych elementów wyposażenia poprzedniego kościoła. Ołtarz główny wczesnobarokowy z 2. ćwierci XVII wieku ma ładną dekorację snycerską z malowanymi popiersiami św. św. Piotra i Pawła w uszakach (poszerzenie obramienia). W ołtarzu znajduje się barokowy obraz św. Wawrzyńca z XVII/XVIII wieku.
Na szczycie stoją rzeźby: po lewej św. Wojciecha, a po prawej św. Stanisława? lub Mikołaja?
Dwa ołtarze boczne, barokowe z około 1700 roku z nowszymi obrazami: w prawym pierwotne rzeźby Ewangelistów Łukasza i Marka oraz z zwieńczeniu obraz św. Apolonii...
w lewym rzeźby św. Grzegorza i Wojciecha, ponadto na górze kiedyś była pasyjka rokokowa, a obecnie jest obraz św. Anny z małą Maryją.
Ambona neogotycka z początku wieku XIX miała kiedyś w zwieńczeniu barokową rzeźbę św. Wojciecha obecnie jest jedynie krzyż.
Neogotycka jest również chrzcielnica, natomiast barokową pokrywę wieńczy rzeźba św. Jana Chrzciciela.
Świątynia ma jeszcze wiele ciekawych skarbów sztuki sakralnej w swoich zbiorach, ale niestety nie miałam możliwości obejrzenia ich... może jest to powód, aby tam kiedyś powrócić...
Źródło: Tadeusz Chrzanowski "Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii"
.JPG)
