sobota, 10 października 2015

Kościół w Skolitach.

Skolity (niem. Schlitt)... Warmia północna... kościół parafialny p.w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny...





Wieś lokowana przez biskupa Hermana z Pragi w roku 1348. Kościół otrzymał wtedy cztery włóki ziemi. W czasach biskupa Franciszka Kuhschmalza był filią parafii w Świątkach, ale w późniejszych czasach usamodzielnił się, o czym wspomina wizytacja z roku 1622. Pierwszy kościół powstał jeszcze w wiekach średnich (prawdopodobnie przed rokiem 1457), ale w roku 1684 nowo wybudowaną świątynię (p.w. św. Ewangelisty), która zachowała część murów poprzedniej, konsekrował biskup Michał Radziejowski. W roku 1708 budowla spaliła się. Została w tym samym roku odbudowana i konsekrowana przez biskupa Andrzeja Załuskiego, który nadał jej obecne wezwanie. Mniej więcej w tym samym czasie wzniesiono drewnianą wieżę o konstrukcji słupowej, która w dolnej kondygnacji jest obmurowana i otynkowana, natomiast w górnej oszalowana i nakryta dachem gontowym, przechodzącym w smukłą iglicę wykończoną blachą i zwieńczoną chorągiewką z herbem biskupa. 














W roku 1907 budowla zastała powiększona od wschodu. Dobudowano wtedy neogotyckie prezbiterium, transept oraz przybudówki  z okazałymi szczytami ozdobionymi blendami i sterczynami.


















 Wieloboczne prezbiterium prezentuje się szczególnie pięknie z wkomponowanymi oknami w tynkowanej oprawie, w dolnej części podwójne, nawiązujące do  romańskich biforiów, w górnej zaś okrągłe wypełnione witrażami. Całość zamknięta jest ostrołukiem.













Na dachu na skrzyżowaniu transeptu z nawą widoczna jest smukła, podbita blachą, wieżyczka na sygnaturkę.
















Pierwotny kościół był, jak to na Warmii, typu salowego. Obecny jest przebudowany, ale nadal zachowuje cechy gotyckie w części zachodniej (w starszych częściach dojrzeć można średniowieczne relikty, np. cegły o układzie blokowym), natomiast w części wschodniej neogotycki. 
Z zewnątrz nawa podparta jest licznymi schodkowymi skarpami oraz ozdobiona na całej długości otynkowanym fryzem .











Szczyt zachodni, w części środkowej przesłonięty jest przez wieżę i mocno zrekonstruowany.





Pomiędzy skarpami umieszczono również zrekonstruowane, ostrołukowe okna w ceglanej oprawie z otynkowanym otokiem,








natomiast w przybudówkach bardzo urokliwe podwójne okna, również zakończone ostrołukiem.








Ta ceglana świątynia znajduję się na czynnym cmentarzu i prezentuje się wyjątkowo pięknie ze względu na swoją ujmującą architekturę.








Można ją obejrzeć jadąc 18 km. na południowy zachód od Dobrego Miasta, co oczywiście, serdecznie polecam :)


Mariola Adela Karpowicz


Źródła:

Tadeusz Chrzanowski, Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 1978
Andrzej Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Agencja Wydawnicza "Remix", Olsztyn 1992







piątek, 2 października 2015

Kościół w Błudowie.

Błudowo (niem. Bludau)... Warmia północna... Kościół parafialny p.w. Niepokalanego Poczęcia i Nawiedzenia N.P.Maryi....








Lokacja wsi datowana jest na rok 1310 z polecenia biskupa Eberharda z Nysy, tego samego, który lokował Lidzbark Warmiński w roku 1308. Pierwsze informacje na temat kościoła pochodzą z roku 1402, ale następną świątynię wybudowano w II połowie wieku XV i nieznany jest los poprzedniej. Pewne jest natomiast, że w XVI wieku nie było tu ani księdza, ani też parafii i dopiero biskup Marcin Kromer włączył Błudowo do społeczności wikariuszy katedralnych, który podjęli nad nim opiekę.  
Kościół, który stoi do dnia dzisiejszego został wzniesiony w roku 1703, natomiast drewniana wieża w 1718 roku. Konsekracji dokonał biskup sufragan Michał Remigiusz Łaszewski 21 czerwca 1723 roku. 
Jest to budowla murowana z cegły z niewielkim użyciem kamienia.







Mimo, że wybudowano ją w stylu barokowym (wskazuje na to skromny detal), to w swoim ogólnym wyrazie wykazuje średniowieczny charakter, ale jeśli przyjrzeć się cegłom, to widać różnicę... ta ma inny układ niż gotycki - tzw. blokowy, gdzie kładziono rzędami naprzemiennie główki i wozówki.
Inną cechą różniącą ją od budowli gotyckich (często salowych) jest fakt, że w rzucie ma wyodrębnione, nieco węższe prezbiterium.













Konstrukcja wzdłuż ścian kościoła  podparta jest schodkowymi przyporami, które podkreślają również średniowieczny styl.












Po obu stronach zewnętrznej nawy głównej zauważyłam zamurowane wejścia.











Okna w świątyni, niewielkich rozmiarów zakończone łukiem półkolistym, rozmieszczone są regularnie i osadzone dość głęboko.









Dzięki otynkowanym w szczycie przybudówkom o barokowych, miękkich wykrojach obiekt prezentuje się bardzo malowniczo.













Szczyt wschodni ozdabiają blendy, fryz biegnący przez środek oraz wyrzeźbiona we wnęce muszla świętego Jakuba.














W części zachodniej znajduje się drewniana wieża o pięknych proporcjach i detalu, którą wieńczy izbica przykryta ośmioboczną, gontową iglicą.



















Wnętrze przykrywa pozorne (wykonane z desek) sklepienie kolebkowe z lunetami.








Ołtarz główny oraz ołtarze boczne wykonał w roku 1851 w stylu neobarokowym ornecki rzeźbiarz Karol Jaroszewicz, a obrazy namalował Albert Renne z Gdańska.














Ambona późnobarokowa z ok. roku 1740 (pomalowana w roku 1755) o bardzo subtelnej dekoracji rzeźbiarskiej, pasującej charakterem do reszty wyposażenia.







Chór muzyczny z końca XVII wieku z trójbocznym parapetem, ozdobiony dekoracją owocowo - akantową. W głębi widoczne organy o rokokowym prospekcie z roku 1768.









W kruchcie stoi pamiętająca zapewne czasy średniowiecza granitowa kropielnica.











Świątynia stoi na czynnym cmentarzu, jest bardzo interesującym obiektem, który warto obejrzeć. Znajduje się 16 km na południe od Fromborka w kierunku Młynar, na północnym skraju północnej Warmii :)









Mariola Adela Karpowicz


Źródła:
Tadeusz Chrzanowski, Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 1978.
Mieczysław Orłowicz, Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii, Agencja Wydawnicza "Remix"
Praca zbiorowa, Kościoły i Kaplice Archidiecezji Warmińskiej, tom I, Święta Warmia, Kuria Metropolitarna Archidiecezji Warmińskiej, Olsztyn 1999.





sobota, 26 września 2015

Kościół w Wierznie Wielkim

Wierzno Wielkie (niem. Rautenberg)... Warmia północna... Kościół parafialny p.w. Wszystkich Świętych...





Wieś lokowana w roku 1297 przez Henryka Fleminga. W dokumencie lokacyjnym przewidziane było uposażenie kościoła. Nie  zachowały się żadne zapiski dotyczące wyglądu średniowiecznej świątyni (prawdopodobnie była drewniana), ale wiadomo jest, że w latach 1304 - 1314 działał tu pierwszy proboszcz o imieniu Humboldt.
Obecny kościół zbudowano w XVI wieku. W roku 1597 zbudowano jego część wschodnią z fundacji braniewskiego burmistrza Jakuba Bartscha, natomiast przedłużenie ku zachodowi wykonano na przełomie wieku XVII i XVIII. Świątynię konsekrował 24 marca 1702 roku biskup Andrzej Załuski, nadając jej wezwanie Wszystkich Świętych i Matki Boskiej Gromnicznej.
W 1712 roku wieś zakupiła Kapituła Katedralna przejmując jednocześnie patronat nad kościołem. 
W roku 1840 dobudowano wieżę (wg prof. Chrzanowskiego... inne źródła podają inaczej, bo w roku 1845), a pięć lat później przeprowadzono gruntowny remont, w zasadzie przebudowę, w wyniku której kościół zyskał cechy późnoklasycystyczne.
Jest to budowla orientowana, typu salowego, murowana i całkowicie otynkowana. Od wschodu korpus posiada oryginalne trójboczne zamknięcie świadczące o wcześniejszej fazie budowy, z blendami, fryzem opaskowym, oknami zamkniętymi łukiem półkolistym, który wieńczy wieżyczka na sygnaturkę z żelaznym, kutym krzyżem.














Od zachodu zaś wieżę dzwonniczą oddzieloną gzymsami na kondygnacje, przykrytą dachem namiotowym na którym stoi żelazny krzyż.







W wieży jest też wejście do wnętrza świątyni zamknięte profilowanym łukiem półkolistym.











Po bokach korpusu widoczne są skromne przybudówki zakrystii i kruchty.















Okna w budowli niewielkie, zamknięte łukiem półkolistym.







Wnętrza niestety nie oglądałam, bo kościół zamknięty był na amen... zawsze w takiej sytuacji (szczególnie gdy jadę dość daleko) marzą mi się zostawione otwarte drzwi z kratą, bym mogła tam zajrzeć ciekawskim okiem mego obiektywu...

Ten urokliwy, ale nader skromny kościół posadowiono na cmentarzu. Aby go zwiedzić należy udać się drogą nr 508 z Elbląga w kierunku Braniewa.






Mariola Adela Karpowicz


Źródła:
Tadeusz Chrzanowski, Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 1978.
Mieczysław Orłowicz, Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii, Agencja Wydawnicza "Remix"
Praca zbiorowa, Kościoły i Kaplice Archidiecezji Warmińskiej, tom I, Święta Warmia, Kuria Metropolitarna Archidiecezji Warmińskiej, Olsztyn 1999.