sobota, 21 marca 2015

Kościół w Orzechowie

Orzechowo (niem. Nossberg)... Warmia północna... kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia NPMaryi...









Wieś wzmiankowana w roku 1346, ale dopiero 3 października 1362 roku lokowana przez biskupa Jana Stryprocka, który uposażył również kościół parafialny. Pierwszy zbudowany został prawdopodobnie w XV wieku. W 1565 kościołem opiekował się proboszcz Radostowa, a konsekracji 24 września 1580 roku, ku czci Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny dokonał biskup Marcin Kromer. W XV i XVI w. został spustoszony. Obecny kościół  wybudowany został  na początku XVIII wieku  i konsekrowany przez Teodora Potockiego w roku 1716. Wieża przebudowana lub odnowiona została nieco później, bo w roku 1846.
Jest to budowla zaliczana do barokowych, mimo, że cech tego stylu jest niewiele. Charakterystyczna jest dla prowincjonalnego nurtu architektury warmińskiej, z wieloma dodanymi elementami stylów nowszych, które żyją własnym życiem. Trudno dlatego dokonać jednoznacznej klasyfikacji stylowej.
Kościół orientowany, murowany z cegły o układzie blokowym, na podmurówce kamiennej, nietynkowany prócz wnętrza, obramień okien i fryzów opaskowych.  Jego szeroką nawę zdobi wieża frontowa oraz szczyt wolutowy. 
Wieża drewniana, znacznie węższa, kwadratowa, odeskowana. Zakończona jest ośmioboczną izbicą z okienkami  i hełmem dzwonnym, łamanym, krytym blachą. W zwieńczeniu jest krzyż, ale  dawniej była chorągiewka z datą 1846, czyli rokiem przebudowy.








W części dolnej zaś z kamiennym cokołem, murowana do wysokości całego korpusu, z uskokowym portalem zamkniętym odcinkowo oraz dwoma okrągłymi, niewielkimi oknami.






 Nad portalem w płytkiej, otynkowanej wnęce stoi rzeźba. Niestety atrybutu nie widać, uległ pewnie zniszczeniu, więc trudno zidentyfikować postać.





Szczyt wschodni prosty, z wolutami,  w zwieńczeniu ceglana wieżyczka na sygnaturkę.










Przylega do niego znacznie węższe prezbiterium o wielobocznym zamknięciu, gdzie w części przedniej ściany, w kwadratowej płycinie wisi krucyfiks.





a w dolnej części widać zamurowany portal wejściowy (?)






Okna po obu stronach prezbiterium prostokątne, zamknięte odcinkowo...










a w zwieńczeniu resztki chorągiewki, z zatartą datą...







Do nawy przylega niczym nie wyróżniająca się, niewielka zakrystia z dwuspadowym dachem, okrągłym oknem na  szczycie, wejściem i oknem zamkniętym odcinkowo.












Wszystkie okna w korpusie zamknięte odcinkowo i w obramieniach otynkowane.






Kościół położony jest w środku wsi, przy samej drodze, na starym cmentarzu, o czym świadczą pozostałości krzyży, na dość gęsto zalesionym wzgórzu. Otoczony jest ceglanym, otynkowanym starym płotem.








Świątynia jak na budowlę wiejską jest dość okazała i przede wszystkim położona jest w bardzo malowniczym miejscu. Znaleźć ją można jadąc z Jezioran w kierunku Dobrego Miasta. Jak najbardziej polecam obejrzeć z bliska :)


Mariola Adela Karpowicz

Źródła:
Przewodnik po zabytkowych kościołach Południowej Warmii. Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne
Piotr Skurzyński, Warmia i polskie Dolne Prusy.  Gdynia, Wydawnictwo Region

4 komentarze: