niedziela, 1 marca 2015

Kościół w Prositach

Prosity (niem. Prositten)... Warmia południowa... kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny...





Wieś założona 31 października 1354 roku przez biskupa warmińskiego Hermana z  Pragi. W tym samym czasie wybudowano też kościół. W okresie wojen polsko - krzyżackich w XV wieku wieś całkowicie zniszczono, a sam kościół prawdopodobnie w czasie wojny trzynastoletniej (1454-1466). Ponownej lokacji wsi dokonał aktem z 2 marca 1529 roku biskup Maurycy Ferber. Na fundamentach zniszczonego, średniowiecznego kościoła wybudowano nowy, w 1585 roku, który konsekrował biskup Szymon Rudnicki 26 października 1608 roku ku czci Wniebowzięcia i Oczyszczenia Maryi. Odnowienie lokacji wsi nastąpiło jeszcze w roku 1623  na prośbę sołtysa Andrzeja Preugla. Obecny kościół zbudowano w latach 1840 - 1842, a konsekracji dokonał biskup Józef Geritz 17 sierpnia 1845 roku, pod wezwaniem  Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. 
Jest to świątynia neogotycka, orientowana, murowana z cegły na wysokiej kamiennej podmurówce, typu salowego z zakrystią od północy i wieżą od zachodu.
Wieża kwadratowa, dzielona na cztery kondygnacje fryzem z ułożonych narożami cegieł (zdobią one również ściany korpusu) i gzymsami. W drugiej kondygnacji niewielkie ceglane wnęki zakończone ostrołukiem, powyżej okna z tym samym wykończeniem.





  

Nad najwyższą kondygnacją ozdobny fryz arkadowy.










 Od zachodu portal wejściowy, mało ozdobny  z ostrołukowym "tympanonem" powyżej.





Wieżę wieńczy  dach namiotowy z chorągiewką...






na której widnieje data 1843.







Zakrystia dość interesująca, wsparta po bokach  przyporami i obmurowana kamieniem ciosanym i cegłą.   W części centralnej maleńkie, nie pozbawione uroku okno, całość przecięta fryzem ceglanym.







Część wschodnia kościoła z niewielkimi oknami i wnękami rozmieszczonymi symetrycznie na płaskiej ścianie, przeciętej jedynie frycem ceglanym. U szczytu widoczny krzyż.







Korpus świątyni również mało ozdobny, nie licząc fryzu z ułożonych narożami cegieł przecinających go w połowie...











 ozdobnego gzymsu pod dachem...






oraz rzadko rozmieszczonych, wąskich neogotyckich okien.








Kościół otacza kamienny mur z dwiema kutymi z żelaza bramami...






 oraz stary cmentarz z zabytkowymi nagrobkami pochodzącymi z XIX i początku XX wieku.






Świątynia znajduje się przy drodze wiodącej z Franknowa do Bisztynka, zatrzymać się z pewnością warto, by na nią z bliska spojrzeć.


Mariola Adela Karpowicz

Źródła:
Przewodnik po zabytkowych kościołach Południowej Warmii. Olsztyn : Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne



2 komentarze:

  1. dzięki za ciekawe opowieści, zawsze TU chętnie wpadam :) buziaki

    OdpowiedzUsuń
  2. Dzięki Bożeniu, że tu zajrzałaś. Pozdrawiam :-)

    OdpowiedzUsuń