To bardzo stara wieś. Pierwsze wzmianki o Terra Glotoviae odnotowano w roku 1290. Przywilej lokacyjny został nadany w roku 1313 przez biskupa Eberharda z Nysy, chociaż rok wcześniej wzmiankowano o tutejszym proboszczu, czyli musiała istnieć czynna parafia. W 1343 roku z Pierzchał do Glotowa biskup Herman z Pragi przeniósł kapitułę kolegiacką, która następnie została osadzona na stałe w Dobrym Mieście, a dokument z 1347 roku głosił, że Glotowo było bardzo znanym miejscem odpustowym, kiedy to odnaleziono Przenajświętszą Hostię zakopaną w ziemi z obawy przed najazdem pogańskich Litwinów. W okresie baroku ruch pielgrzymkowy wzrósł tak znacznie, że średniowieczna kamienna świątynia okazała się zbyt mała, więc podjęto decyzję o budowie nowego obszernego kościoła. Kamień węgielny pod nową budowlę poświecił 24 sierpnia (w niektórych źródłach podawana jest data 22 sierpnia ) 1722 roku biskup Krzysztof Szembek, który 24 czerwca 1726 roku konsekrował ją ku czci Najświętszego Zbawiciela. Wybudowana w latach 1722 - 1726 prawdopodobnie według planów Jana Krzysztofa Reimersa, a nie jak przypisuje się temu architektowi kierownictwo nad pracami, gdyż zmarł on w roku 1720 w Krośnie koło Ornety, gdzie zresztą jest pochowany.
Kościół w Glotowie jest budowlą posadowioną na niskiej kamienno - ceglanej podmurówce, orientowaną, jednonawową, o czteroprzęsłowej obszernej nawie, nieco mniejszym prezbiterium oraz czworobocznej wieży od zachodu. Zewnętrzne ściany murowane z cegły na zaprawie wapiennej, nietynkowane, pomalowane na czerwono, jedynie naroża nawy między pilastrami, obramienie okien oraz podstawę budowli pokryto tynkiem cienkowarstwowym. Fryz opaskowy biegnący pod gzymsem wypełniono tynkiem wapienno - warstwowym.
Nad kościołem góruje czterokondygnacyjna wieża z zegarami, zbudowana w roku 1854 w stylu barokowym (mimo późnej budowy), z baniastym hełmem i podwójną przeźroczą latarnią oraz tynkowanym fryzem opaskowym przecinającym ją w pół. W przyziemiu znajduje się główne wejście.
Wieżyczkę na sygnaturkę również wybudowano w tym stylu, a wieńczy ją krzyż i chorągiewka.
Na ścianach nawy zewnętrznej zachowały się aż trzy zegary słoneczne, często stosowane w kościołach warmińskich.
Na północnej ścianie zauważyłam interesujące przypory wykonane z kamienia polnego
oraz zamurowane wejście.
Okna w świątyni, w dwu kondygnacjach, zamknięte łukiem odcinkowym rozmieszczono rytmicznie, są dość duże, w większości wypełnione witrażami i pięknie kontrastują z czerwonym kolorem ścian.
Od strony południowej jest kruchta z interesującym sklepieniem krzyżowym.
Bardzo efektowne jest też wnętrze świątyni z typowym dla baroku rozwiązaniem filarowo - ściennym, gdzie do środka wyciągnięto filary przyścienne, które dźwigają sklepienie, tworząc jednocześnie głębokie wnęki wzdłuż bocznych ścian, niczym płytkie kaplice mieszczące ołtarze boczne i okna. W ich połowie jest empora z obejściem całego wnętrza. Nawa przykryta jest sklepieniem kolebkowym z lunetami na gurtach. Wnętrze pokryte jest okładziną przypominającą marmur.
Wyposażenie wnętrza jest spójne, w stylu późnobarokowym. Ołtarz główny wykonał Jan Kruger z Królewca w roku 1726. Jest to okazała, trójboczna architektura, bogato przystrojona w ornamenty oraz rzeźby Mojżesza i Aarona w polu środkowym oraz św. św. Anny i Józefa, z obrazami Ostatniej Wieczerzy z roku 1672 (wg Leonarda da Vinci) w polu środkowym i Wniebowzięcia w górnej kondygnacji. Tabernakulum z XIX wieku wykonane w warsztacie Carla Biereichela (młodszego), zaś balustrada przed ołtarzem klasycystyczna z około roku 1800.
Ołtarze boczne regencyjne, poświęcone w roku 1741: prawy z obrazem Najświętszej Panny Maryi z Dzieciątkiem w glorii z II połowy XIX wieku,
lewy z postacią Chrystusa Zmartwychwstałego, gdzie pod mensą ołtarza przechowywana była cudowna hostia.
Ambona regencyjna z około roku 1730 wykonana przez Wojciecha Reibenschu z Lidzbarka z rzeźbami Ewangelistów na parapecie oraz Chrystusa Zmartwychwstałego na baldachimie.
W zachodniej części kościoła mieści się chór muzyczny z organami w neobarokowym prospekcie z XIX wieku. Empora organowa jest drewniana, wsparta jest na dwóch masywnych, ceglanych filarach.
W prezbiterium stoją dwie późnobarokowe stalle z tablicami inskrypcyjnymi głoszące o konsekracji kościoła w roku 1726 przez biskupa Szembeka po stronie północnej, a po stronie południowej o poświęceniu ołtarza głównego w roku 1741 przez biskupa pomocniczego Michała Łoszewskiego.
Konfesjonały (trzy) są późniejsze, bo rokokowe z II połowy XVIII wieku.
Bardzo efektownie prezentuje się również zagroda chrzcielna, którą wykonał kowal z Dobrego Miasta, Herman Katenbringk.
Kościół otacza otynkowany, niewysoki mur. W narożach stoją cztery kwadratowe kaplice z około połowy XVIII wieku. Murowane są z cegły i otynkowane z lekko wybrzuszonymi dachami na których umieszczono latarnie przykryte kopulastym, łamanym daszkiem.
Niedawno świątynia przeszła gruntowną konserwację elewacji i prezentuje się przepięknie również z dużej odległości. Czerwonym kolorem żywo kontrastuje z bujną zielenią wsi, a swoim pięknem zwraca uwagę przejezdnych. Można ją podziwiać w całej okazałości jadąc drogą nr 530 z Dobrego Miasta w kierunku Świątek.
Mariola Adela Karpowicz
Źródła:
Tadeusz Chrzanowski, Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 1978
Ks. Krzysztof Bielawny, Najpopularniejszy szlak pielgrzymkowy po sanktuariach Warmii i Mazur, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 2009
Andrzej Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Agencja Wydawnicza "Remix", Olsztyn 1992
wszystkie zdjęcia super, ale najbardziej podoba mi się trzecie od dołu, zauważyłaś ten witraż na przestrzał - superrrrrr pozdrawiam Bożenia
OdpowiedzUsuńDziękuję bardzo Bożeniu :)
OdpowiedzUsuń